Duurzaam toerisme -3


Natuurparken, tuinen, picknicks


Geen massatoerisme, liever "zacht" toerisme

 

Door Fons Jacobs

Voor alle duidelijkheid: natuurreservaten zijn onbewoonde gebieden die volledig gewijd zijn aan de bescherming van de dieren en planten die men er aantreft. Natuurparken van hun kant hebben niet alleen de bescherming van de natuur tot doel. In deze laatste gebieden leven en werken ook mensen. Een natuurpark laat toe een project voor duurzame ontwikkeling te integreren via een beheersplan dat ook sociale en economische dimensies bevat.

 

Ruim dertig jaar geleden riep het Waalse Gewest de ‘natuurparken’ in leven. De bedoeling was en is de vaak broze rijkdommen te beschermen tegen een mogelijke bedreiging door menselijke activiteit. De originaliteit bestaat er in identiteitswaarden en een gedeelde visie over de toekomst van een gebied samen te brengen in één of meerdere gemeenten die beslisten samen een duurzaam project te lanceren. Centraal staat dat mensen er verder moeten kunnen leven en werken. Bovendien moeten ze er zich herbronnen en het natuurerfgoed en de landschappen beschermen.


Zacht toerisme
In deze geest van duurzaamheid moedigt het Waalse Gewest een ‘zacht’ toerisme aan in de natuurparken. “Het doel is dus allesbehalve een massatoerisme, maar respect voor de natuurlijke milieus promoten door het publiek bewust te maken van de broosheid van de natuursites”, verduidelijkt Morgane Vander Linden, perswoordvoerster van WBT, (Wallonië-Brussel Toerisme) aan Waals Weekblad. 


11.000 ha
Het Waalse grondgebied heeft 11.000 hectare natuurreservaten. Ze zijn opgesplitst tussen de Réserves Naturelles Domaniales (RND), beheerd door de DNF, het departement Natuur en Bossen van het Waalse Gewest, en de Réserves Naturelles Agréées (RNA), niet beheerd door het Waalse Gewest maar door een fysieke of morele persoon die als dusdanig is erkend. Verspreid over heel Wallonië zijn er 605 RND-sites. Zij worden beheerd op gemeentelijk niveau en ze zijn te ontdekken op http://biodiversite.wallonie.be
Voor de RNA is de vzw Natagora de belangrijkste vereniging van het gewest met meer dan 100 natuurreservaten in beheer.


Activiteiten
De meeste van de 9 Waalse natuurparken bieden de bezoekers activiteiten aan die doorgaans gericht zijn op culinaire thema’s en gelinkt aan duurzaam toerisme:

• Het Parc naturel des Plaines de l’Escaut, in het westen van Henegouwen, biedt toeristen de gelegenheid de natuur te begrijpen via rondleidingen of proeverijen van lokale lekkernijen in de Espace Saveurs van het Maison du Parc.

• Het Parc naturel du Pays des Collines, in Picardisch Wallonië, promoot ook de lokale producten. Het park gaat daarbij zelfs verder dan de voedingsmiddelen, met het opzetten van een wolsector die op termijn de
bezoekers moet toelaten zich bollen aan te schaffen die ‘100% made in Collines’ zijn.

• Het Parc naturel Viroin-Hermeton, in de Laars van Henegouwen, nodigt de toerist via een wekelijkse markt uit om de traditionele specialiteiten van de streek te ontdekken. Er is ook een plantenbeurs.

• Het Parc naturel des Vallées de la Burdinale et de la Mehaigne, ligt op de grens van de provincies Luik, Namen en Waals-Brabant. Dit park is een van de meest actieve op het gebied van animaties rond duurzaam toerisme. Bijna ieder weekend, zelfs in de winter, kunnen bezoekers bijvoorbeeld de cyclus van de fruitbomen ontdekken, flaneren in de gangen van de natuur- en streekproductenmarkt of meer vernemen over paddenstoelen.

• Het Parc naturel Haute-Sûre Forêt d’Anlier legt het accentueert zich op streekproducten. De bezoekers kunnen zich tegoed doen aan kazen, zuivelproducten, heerlijkheden van de bijenkorf, ambachtelijk bereide
dranken of vlees en charcuterie uit de streek.

• Het Parc naturel de la Vallée de l’Attert creëerde een eigen label: ‘Régals de nos terroirs’, met producten die afkomstig zijn uit de streek of er verwerkt zijn.


Uitzonderlijk
Wallonië erkent een tiental parken en tuinen als ‘uitzonderlijk’ (exceptionnel). De vzw ‘Jardins Exceptionnels
de Wallonie’ drijft de toeristische aantrekkelijkheid er van op, onder meer met de promotie van duurzaam, aantrekkelijk en toegankelijk toerisme.
Meer informatie: www.jardins.tourismewallonie.be
Deze 9 uitzonderlijke tuinen liggen verspreid over heel Wallonië: 
• het park van het kasteel van Beloeil (foto), 
• het domein van het kasteel van Seneffe, 
• het Gewestelijk domein Solvay – Kasteel van La Hulpe, 
• het domein van Freÿr, 
• het park van het kasteel van Attre, 
• de groentetuin van het versterkte kasteel van Ecausinnes-Lalaing, 
• het stadspark van Enghien, 
• het park van het kasteel van Modave en
• het domein van Mariemont.
In de optiek van lokale duurzame ontwikkeling wordt vooral een regionaal publiek geviseerd door de initiatieven van deze uitzonderlijke tuinen, maar ook bezoekers van over de grens zijn welkom.


Economische ontwikkeling
De vzw Jardins Exceptionnels ziet erop toe dat de specificiteit van elke tuin gevaloriseerd wordt op een duurzame manier. Zij legt het accent op lokale initiatieven als motor voor economische ontwikkeling door de valorisatie
van natuurlijke – en erfgoedbronnen die de gemeenschap ten goede komen.
Concreet krijgen deze initiatieven onder meer gestalte door de verlichting die gerealiseerd wordt door de leerlingen uit de streek tijdens nocturnes in het kasteelpark van Attre (dat blijkens de foto ook overdag in trek is). Op die manier worden de kinderen actoren van het evenement.

De sensibilisering en het stimuleren van respect voor het milieu maken integraal deel uit van de doelstellingen van deze uitzonderlijke tuinen. 
Enkele voorbeelden:  in het gewestelijk domein Solvay (kasteel van La Hulpe) worden kinderen en hun ouders uitgenodigd voor kooklessen die tijdens het ‘Feest van de boomgaard’ de smakelijke mogelijkheden van de appel onder de aandacht brengen. Kinderen kunnen deelnemen aan diverse activiteiten voor kinderen zoals het maken van insectenhotels.
Belangstellenden kunnen gratis een audiogids downloaden in MP3-formaat om hen doorheen de tuinen te leiden. De informatie spitst zich toe op respect voor het milieu, de aantrekkelijkheid van de domeinen en de noodzaak om ze te beschermen.


Picknicks
‘Dendronautes’- animatoren zijn aanwezig tijdens de diverse picknicks in de tuinen. Zij laten kennis maken met flora en fauna via thema-ateliers, zoals bijvoorbeeld de geurenwereld van de tuinen.
Deze picknicks groeiden inmiddels uit tot niet te missen evenementen in de uitzonderlijke tuinen van Wallonië.
Het concept: de bezoekers reserveren hun picknick en maken rendez-vous bij concerten, rondleidingen en animaties. Het extraatje van deze afspraak met het publiek is het accent dat gelegd wordt op het aspect duurzaamheid:
• de gebruikte producten zijn lokale producten (vruchtensappen, ambachtelijke bieren...);
• alle afval van de operatie wordt gesorteerd;
• de dranken worden geserveerd in recycleerbare en herbruikbare bekers;
• de opgestelde toiletten zijn ‘eco’;
• de aangeboden animaties zijn milieuvriendelijk en sensibiliseren de bezoekers voor het omliggende ecosysteem.
Dit zijn maar enkele voorbeelden van de verschillende mogelijkheden van duurzaam toerisme,
aangeboden door de uitzonderlijke tuinen.
Op www.jardins.tourismewallonie.be/visiter_agenda, vindt men een overzicht van alle aangeboden evenementen.

 

Serie: Duurzaam toerisme in Wallonië
Inleiding  2 Wallonië koestert zijn wouden 3 Natuurparken, tuinen, picknicks Labels zeggen waar logies voor staan 5 Meer milieuvriendelijke hotels 6 Te gast in Waals moois 7 Zwerven langs milieubewust toerisme